Χιονοδρομικά κέντρα - «φαντάσματα» στην Ευρώπη: Η κλιματική κρίση εξαφανίζει τον χειμερινό τουρισμό
Το ένα μετά το άλλο κλείνουν ορεινά θέρετρα στην Ευρώπη, ενώ το τεχνητό χιόνι δεν είναι λύση στο πρόβλημα. Γιατί «κινδυνεύουν» οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες στην Ιταλία.
Το κύμα ψύχους που επηρεάζει εδώ και κάποια 24ωρα την Ευρώπη δεν αναμένεται να δώσει τις χιονοπτώσεις που αναμένονταν αρχικά. Στη χώρα μας η ψυχρή αυτή εισβολή, αν και χάρισε πανέμορφα χιονισμένα σκηνικά, ήταν πολύ σύντομη. Όμως και σε πολλές χώρες της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης, τα χιόνια είναι σχετικά λίγα και μικρής διάρκειας.
Η κλιματική αλλαγή είναι πλέον πραγματικότητα αλλά αυτό βέβαια δεν φαίνεται από μία κακοκαιρία. Μετριέται σε βάθος χρόνου. Δεν είναι ότι γενικά δεν σημειώνονται πλέον ισχυρές χιονοπτώσεις στα βουνά της Ευρώπης. Τους προηγούμενους μήνες -και μέσα στο φθινόπωρο- καταγράφηκαν έντονα κύματα χιονοπτώσεων στις ιταλικές και ελβετικές Άλπεις. Ωστόσο, η συχνότητα, η διάρκεια, οι επικρατούσες θερμοκρασίες, φαίνεται πλέον πως αλλάζουν σημαντικά. Και τα αποτελέσματα στην κοινωνική και οικονομική ζωή, ειδικά σε ό,τι αφορά τον χειμερινό τουρισμό, είναι ήδη ορατά.
Βρισκόμαστε πλέον στο μέσο του χειμώνα και εκατοντάδες ευρωπαϊκές πίστες σκι είναι εγκαταλελειμμένες λόγω της σταθερής έλλειψης χιονιού. Οι τοποθεσίες αυτές ονομάζονται πλέον χιονοδρομικά κέντρα-«φαντάσματα» («ghost resorts»).
Σύμφωνα με την Dailymail, μόνο στη Γαλλία, 186 θέρετρα που κάποτε είχαν επαρκές χιόνι για χειμερινά σπορ έχουν πλέον κλείσει. Ταυτόχρονα, αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των χιονοδρομικών κέντρων χαμηλότερου υψομέτρου που αγωνίζονται να τα βγάλουν πέρα εν μέσω των μειούμενων χιονοπτώσεων.
Πίστες σκι με πέτρες και χόρτα
Η φετινή χιονοδρομική σεζόν απλώς επιβεβαιώνει αυτήν την τάση. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν γεμίσει με αποκαρδιωτικά βίντεο και εικόνες σε περιοχές της Γαλλίας, της Αυστρίας και της Ελβετίας, τις οποίες μοιράζονται άνθρωποι που αγαπούν το χιόνι και το σκι. Εκεί που πριν κάποια χρόνια έβλεπες κατάλευκες πίστες χιονιού και πανέμορφα χιονισμένα αλπικά τοπία, τώρα διακρίνονται πίστες σκι καλυμμένες με λίγο χιόνι και ορατά τα βράχια και το χώμα καταμεσής του χειμώνα.
Κομμάτια από γρασίδι και πέτρες συνθέτουν το σκηνικό σε ορισμένους από τους πλέον δημοφιλείς χειμερινούς προορισμούς στην Ευρώπη, όπως στις βόρειες Γαλλικές Άλπεις και στο Τιρόλο στην Αυστρία. Οι σκιέρ αναγκάζονται να κατευθυνθούν σε πλαγιές μεγαλύτερου υψομέτρου αναζητώντας κατάλληλες συνθήκες για χιονοδρομία.
Βίντεο από τη Γαλλία και την Αυστρία δείχνουν σκιέρ να γλιστρούν σε «λεπτές γλώσσες» παγωμένης λάσπης και να κάνουν σκι σε πίστες σχεδόν άδειες από χιόνι.
«Δεν απειλεί μόνο το σκι αλλά ό,τι έχει σχέση με χειμερινό τουρισμό»
Τα χιονοδρομικά κέντρα σε όλη την Ευρώπη συνεχίζουν να καταγράφουν ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες, που αποτελούν «υπαρξιακή» απειλή για τις πίστες σκι σε χαμηλότερα υψόμετρα, με κάποιες από αυτές να είναι ήδη εκτός λειτουργίας.
Τον περασμένο μήνα, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Σκι και Σνόουμπορντ, Urs Lehmann, προειδοποίησε ότι το λιώσιμο των παγετώνων στα βουνά και η συρρίκνωση του χιονιού θα μπορούσαν να έχουν καταστροφικές επιπτώσεις στα χειμερινά σπορ.
«Η κυματοειδής επίδραση της κλιματικής αλλαγής σε κάθε πτυχή της κοινωνίας είναι πραγματικά τρομακτική», δήλωσε κατά τη διάρκεια εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στον Μεγάλο Παγετώνα Aletsch της Ελβετίας.
«Αποδεικνύεται ότι ο τομέας των χειμερινών σπορ -όχι μόνο σε επίπεδο πρωταθλητισμού αλλά για όλες τις κοινότητες που περιστρέφονται γύρω από τα χιονοδρομικά κέντρα- είναι από τις πρώτες που βιώνουν άμεσα αυτές τις καταστροφικές επιπτώσεις», τόνισε ο κ. Lehmann.
Μια μελέτη του 2023 προειδοποίησε ότι πάνω από τα μισά χιονοδρομικά κέντρα της Ευρώπης θα αντιμετωπίσουν σοβαρή έλλειψη χιονιού εάν οι θερμοκρασίες αυξηθούν κατά 2 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, ενώ σχεδόν όλα θα επηρεαστούν από αύξηση 4 βαθμών -εξελίξεις που θα έχουν καθοριστικά αποτελέσματα στην τουριστική δραστηριότητα και στα χειμερινά σπορ.
Το τεχνητό χιόνι δεν είναι «πανάκεια»
Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Climate Change, οι ειδικοί προειδοποίησαν ότι μια κοινή λύση -η παραγωγή τεχνητού χιονιού- θα αντιστάθμιζε μόνο εν μέρει την πτώση τις σοβαρές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Μάλιστα, για να δημιουργηθεί το τεχνητό χιόνι πρέπει να γίνουν διαδικασίες που συμβάνουν στην κλιματική αλλαγή, όπως η χρήση εκχιονιστικών μηχανημάτων τα οποία εκπέμπουν αέρια του θερμοκηπίου.
Το χιονοδρομικό κέντρο Céüze 2000, στις νότιες Γαλλικές Άλπεις, έκλεισε τελείως από το 2018 λόγω της έλλειψης χιονιού, με τις εγκαταστάσεις του να βρίσκονται σε πλήρη εγκατάλειψη. Το «λουκέτο» αυτό ήταν ένα σοκ για τους κατοίκους της περιοχής.
Όμως και μετά το κλείσιμο, τι; Ο σύλλογος «Mountain Wilderness» εκτιμά ότι υπάρχουν περισσότερες από 3.000 εγκαταλελειμμένες κατασκευές διάσπαρτες στα γαλλικά βουνά, υποβαθμίζοντας σταδιακά το έδαφος της Ευρώπης.
Στην Ιταλία, περίπου το 90% των πιστών της χώρας βασίζονται πλέον σε τεχνητό χιόνι για να μπορέσουν να λειτουργήσουν κανονικά, σύμφωνα με στοιχεία της ιταλικής περιβαλλοντικής οργάνωσης Legambiente.
Εν τω μεταξύ, περίπου το 70% των πιστών στην Αυστρία βασίζονται σε τεχνητό χιόνι για να διατηρούνται οι πίστες προσβάσιμες, καθώς και το 50% στην Ελβετία και το 39% στη Γαλλία.
Σε κίνδυνο οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες 2026
Νωρίτερα τον Δεκέμβριο, εντάσεις σημειώθηκαν στους Δολομίτες (οροσειρά των Άλπεων στη βορειοανατολική Ιταλία), καθώς η έλλειψη χιονιού λόγω του ασυνήθιστα ζεστού καιρού έκλεισε αρκετές πίστες, δημιουργώντας τεράστιες ουρές στους σταθμούς αναβατήρων.
Το χάος ήρθε λίγες εβδομάδες πριν η Ιταλία φιλοξενήσει τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες στο Μιλάνο και την Κορτίνα ντ’ Αμπέτσο στις Άλπεις, από τις 6 μέχρι τις 22 Φεβρουαρίου 2026.
Οι θερμοκρασίες που κυμαίνονταν λίγο πάνω από το μηδέν, σε συνδυασμό με εβδομάδες ξηρασίας, έχουν περιορίσει σημαντικά την κάλυψη χιονιού στους Δολομίτες. Η τεχνητή χιονόπτωση δεν προσέφερε μεγάλη ανακούφιση, καθώς οι συνθήκες ήταν πολύ ζεστές για να λειτουργήσουν αποτελεσματικά τα μηχανήματα, με αποτέλεσμα οι πίστες να γεμίσουν λάσπες.
Αυτό είναι ένα από τα πολλά εμπόδια, με τους διοργανωτές των Ολυμπιακών Αγώνων να παραδέχονται πλέον ότι αντιμετωπίζουν «τεχνικό πρόβλημα» με την παραγωγή τεχνητού χιονιού λόγω προβλημάτων στην παροχή νερού.
Βίντεο από τους Δολομίτες δείχνουν σφιχτά στριμωγμένους σκιέρ να σπρώχνονται και να φαίνονται θυμωμένοι, καθώς ένα πλήθος συγκεντρώθηκε κοντά στο τελεφερίκ μεταξύ Marmolada και Sellaronda.
Η κατάσταση στην Ευρώπη και τους ορεινούς της προορισμούς αποτελεί μία ακόμα ηχηρή πρειδοποίηση ότι η ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής είναι επείγουσα ανάγκη για να συνεχίσει να υπάρχει χιόνι και χειμώνας στο βουνό όπως τον ξέρουμε.
